1. İsimlerin çoğul biçimi
Almancada isimlerin tekil ve çoğul biçimleri vardır. Tekil biçim bir kişiyi veya nesneyi belirtir:
- der Tisch — masa
- die Lampe — lamba
- das Buch — kitap
Çoğul biçim iki veya daha fazla kişi ya da nesneyi belirtir:
- die Tische — masalar
- die Lampen — lambalar
- die Bücher — kitaplar
Bütün cinsiyetlerde çoğul belirli artikel die olur: der Tisch — die Tische, die Blume — die Blumen, das Kind — die Kinder.
Almancada bütün isimler için geçerli tek bir çoğul yapma kuralı yoktur. Yeni bir ismi artikeli ve çoğul biçimiyle birlikte öğrenmek en güvenilir yöntemdir.
2. Temel çoğul yapma biçimleri
Almanca isimler çoğulda farklı ekler alabilir.
-e eki
- der Tisch — die Tische
- der Stift — die Stifte
- das Problem — die Probleme
Bazen bu eke bir umlaut da eşlik eder: der Stuhl — die Stühle.
-er eki
- der Mann — die Männer
- der Wald — die Wälder
- das Kind — die Kinder
- das Buch — die Bücher
Çoğulda -er alan birçok isimde kök ünlü de umlaut alır.
-(e)n eki
Bu çoğul tipi özellikle dişil isimlerde yaygındır:
- die Lampe — die Lampen
- die Blume — die Blumen
- die Vase — die Vasen
Özellikle insanları belirten bazı eril isimler de -(e)n alır:
- der Mensch — die Menschen
- der Junge — die Jungen
- der Student — die Studenten
-s eki
-s eki özellikle yabancı kökenli kelimelerde yaygındır:
- das Kino — die Kinos
- das Hotel — die Hotels
- das Café — die Cafés
Ek almayan çoğullar
Bazı isimlerin tekil ve çoğul biçimleri aynı ekle biter:
- der Lehrer — die Lehrer
- der Apfel — die Äpfel
- das Fenster — die Fenster
- das Zimmer — die Zimmer
- das Mädchen — die Mädchen
Yeni bir ek gelmese bile kök ünlü umlaut alabilir: der Apfel — die Äpfel.
3. Çoğulda umlaut
Umlaut, kök ünlünün değişmesidir:
- a → ä
- o → ö
- u → ü
Örnekler: der Mann — die Männer, der Wald — die Wälder, der Stuhl — die Stühle, das Buch — die Bücher, das Haus — die Häuser.
Her isim çoğulda umlaut almaz. Bu değişiklik de çoğul biçimin bir parçası olarak öğrenilmelidir.
4. Küçültme biçimleri
Almancada küçültme biçimleri çoğunlukla -chen ve -lein ekleriyle kurulur:
- der Tisch — das Tischchen — masa — küçük masa
- die Blume — das Blümchen — çiçek — küçük çiçek
- das Kind — das Kindchen — çocuk — küçük çocuk
-chen ile biten bütün isimler nötrdür: das Tischchen, das Blümchen, das Kindchen.
Küçültme biçimi kurulurken a, o ve u kök ünlüleri sık sık umlaut alır: die Blume — das Blümchen, der Stuhl — das Stühlchen.
-chen ile biten isimler çoğulda normalde değişmez: das Mädchen — die Mädchen, das Tischchen — die Tischchen.
5. -in ile biten dişil isimler
Meslek, milliyet veya grup adı olarak kadınları belirten isimler çoğunlukla -in ekiyle kurulur:
- der Lehrer — die Lehrerin — erkek öğretmen — kadın öğretmen
- der Architekt — die Architektin — erkek mimar — kadın mimar
- der Designer — die Designerin — erkek tasarımcı — kadın tasarımcı
Çoğulda n harfi çiftleşir ve ek -innen olur:
- die Lehrerin — die Lehrerinnen
- die Architektin — die Architektinnen
- die Designerin — die Designerinnen
6. İyelik belirleyicileri
İyelik belirleyicileri bir kişinin veya nesnenin kime ait olduğunu gösterir: mein Lehrer — öğretmenim, meine Lampe — lambam, mein Buch — kitabım, meine Blumen — çiçeklerim.
Biçim, sahibin kim olduğuna ve ardından gelen ismin cinsiyetine ve sayısına bağlıdır.
| Kişi zamiri | İyelik kökü | Türkçe anlamı |
|---|---|---|
| ich | mein | benim |
| du | dein | senin |
| er | sein | onun, eril |
| sie | ihr | onun, dişil |
| es | sein | onun, nötr |
| wir | unser | bizim |
| ihr | euer | sizin, samimi çoğul |
| sie | ihr | onların |
| Sie | Ihr | sizin, resmî |
7. İsimlerden önceki biçimler
Yalın hâldeki eril bir isimden önce: mein Lehrer, dein Vater, sein Bruder.
Dişil bir isimden önce: meine Lehrerin, deine Lampe, ihre Mutter.
Nötr bir isimden önce: mein Buch, dein Kind, sein Zimmer.
Çoğul bir isimden önce: meine Bücher, deine Blumen, ihre Lehrer.
Yalın hâlde dişil ve çoğul biçimler -e ekini alır: mein Lehrer, ancak meine Lehrerin; mein Buch, ancak meine Bücher.
8. euer kelimesinin özelliği
euer, birden fazla kişiye samimi biçimde hitap ederken “sizin” anlamına gelir.
Dişil ve çoğul isimlerden önce ortadaki ikinci e düşer:
- euer Lehrer — öğretmeniniz
- eure Lehrerin — kadın öğretmeniniz
- eure Bücher — kitaplarınız
9. Hatırlanması gerekenler
Her ismin çoğul biçimini isimle birlikte öğrenin. Temel çoğul türleri şunlardır:
- -e: der Tisch — die Tische
- -er: das Kind — die Kinder
- -(e)n: die Lampe — die Lampen
- -s: das Kino — die Kinos
- ek almadan: das Zimmer — die Zimmer
Bazı isimler çoğulda umlaut alır: der Mann — die Männer, das Buch — die Bücher.
-chen ile biten isimler nötrdür ve çoğulda genellikle değişmez. -in ile biten dişil kişi adları çoğulda -innen olur.
İyelik belirleyicileri ismin cinsiyetine ve sayısına göre biçim değiştirir: mein Lehrer, meine Lampe, mein Buch, meine Bücher.