Almancada Emir Kipi, man ve Sıra Sayıları

1. Giriş

Bu derste Almanca dil bilgisinin üç önemli konusu ele alınır. Emir kipi, bir kişiden bir şey yapmasını istemek, ona emir vermek, öneride bulunmak veya birlikte hareket etmeyi önermek için kullanılır.

Belirsiz man zamiri, belirli bir kişi söylenmediğinde kullanılır. Sıra sayıları ise bir kişinin, nesnenin veya olayın sırasını bildirir: birinci, ikinci, üçüncü, onuncu, yirminci.

2. Emir kipi: der Imperativ

2.1 Imperativ nedir?

Imperativ; emir, rica, tavsiye veya birlikte hareket etme çağrısı bildirir.

KullanımÖrnek
emirKomm! — Gel!
ricaHelfen Sie mir bitte! — Lütfen bana yardım edin!
tavsiyeWarte! — Bekle!
birlikte hareketGehen wir! — Haydi gidelim!

2.2 Temel Imperativ biçimleri

HitapKullanım
dutek bir kişiye samimi hitap
ihrbirden fazla kişiye samimi hitap
Sieresmî ve nazik hitap
wirbirlikte hareket etme önerisi

2.3 du için Imperativ

Du biçimi genellikle fiil kökünden oluşturulur. Emir cümlesinde du zamiri çoğunlukla kullanılmaz.

MastarImperativ
kommenkomm!
machenmach!
wartenwarte!
nehmennimm!
fahrenfahr!
gehengeh!

2.4 du biçiminin özellikleri

Kökü -d veya -t ile biten fiillerde ve -m ya da -n öncesindeki bazı zor ünsüz gruplarında genellikle -e eki kullanılır. -eln ve -ern ile biten fiillerin ayrı kalıpları vardır.

MastarImperativ
wartenwarte!
redenrede!
atmenatme!
öffnenöffne!

Warte bitte! — Lütfen bekle! Rede langsam! — Yavaş konuş! Atme ruhig! — Sakin nefes al! Öffne das Fenster! — Pencereyi aç!

2.5 ihr için Imperativ

Ihr biçimi, Präsens'teki fiil biçiminin zamirsiz hâlidir.

MastarPräsensImperativ
kommenihr kommtkommt!
machenihr machtmacht!
wartenihr wartetwartet!
nehmenihr nehmtnehmt!
fahrenihr fahrtfahrt!
gehenihr gehtgeht!

Kommt heute! Macht die Aufgabe! Wartet auf mich! Nehmt Platz! Fahrt nach Hause! Geht jetzt!

2.6 Sie için Imperativ

Resmî emir biçimi mastar + Sie yapısıyla kurulur. Sie zamiri fiilden sonra gelir ve atılamaz.

MastarImperativ
kommenKommen Sie!
machenMachen Sie!
wartenWarten Sie!
nehmenNehmen Sie!
fahrenFahren Sie!
gehenGehen Sie!

Kommen Sie bitte! — Lütfen gelin! Machen Sie die Aufgabe! — Ödevi yapın! Warten Sie hier! — Burada bekleyin! Nehmen Sie bitte Platz! — Lütfen oturun! Fahren Sie langsam! — Yavaş sürün! Gehen Sie geradeaus! — Dümdüz gidin!

2.7 sein ve haben fiillerinin Imperativ biçimleri

Kişiseinhaben
dusei!hab! / habe!
ihrseid!habt!
Sieseien Sie!haben Sie!

2.8 Birlikte hareket etme çağrısı

Birlikte hareket etmeyi önermek için fiil + wir yapısı kullanılır.

3. Belirsiz man zamiri

3.1 man nedir?

Man, belirli bir kişi söylenmediğinde kullanılır. Sonrasındaki fiil her zaman 3. tekil kişi biçimindedir.

man + Verb in der 3. Person Singular

3.2 Modal fiillerle man

BiçimAnlam
man mussgerekir, zorunludur
man sollyapmalı
man kannyapılabilir, mümkündür
man darfizin verilir
man muss nichtgerekmez
man soll nichtyapmamalı
man kann nichtyapılamaz, mümkün değildir
man darf nichtyasaktır

3.3 Önemli man biçimleri

Mastarman ile biçim
fragenman fragt
verstehenman versteht
könnenman kann
müssenman muss
dürfenman darf
sollenman soll

Man nimmt die Menschen, wie sie sind. — İnsanları oldukları gibi kabul etmek gerekir. Man kann nicht alles sofort lernen. — Her şey hemen öğrenilemez. Man muss aufmerksam sein. — Dikkatli olmak gerekir.

4. Sıra sayıları: die Ordinalzahlen

4.1 Sıra sayıları nedir?

Sıra sayıları bir kişinin, nesnenin veya olayın sıralamadaki yerini bildirir.

4.2 1'den 19'a kadar sıra sayıları

1'den 19'a kadar sıra sayılarının çoğu -te ekiyle kurulur. Önemli düzensiz veya kısalmış biçimler erste, dritte, siebte ve achte sözcükleridir.

SayıSıra sayısı
1erste
2zweite
3dritte
4vierte
5fünfte
7siebte
8achte
10zehnte
11elfte
13dreizehnte
14vierzehnte
15fünfzehnte

der erste Tag, die zweite Stunde, das dritte Kind, der zehnte Brief

4.3 20 ve sonrasındaki sıra sayıları

20'den sonraki sıra sayıları genellikle -ste ekiyle kurulur.

SayıSıra sayısı
20zwanzigste
21einundzwanzigste
22zweiundzwanzigste
30dreißigste
40vierzigste

der zwanzigste Tag — yirminci gün; die einundzwanzigste Aufgabe — yirmi birinci görev; das dreißigste Kapitel — otuzuncu bölüm; der vierzigste Geburtstag — kırkıncı doğum günü.

4.4 Sıfat gibi çekim

Sıra sayıları ismin önünde bulunur ve cinsiyete, sayıya ve hâle göre sıfat gibi çekimlenir. Çoğunlukla belirli artikelden veya iyelik belirleyicisinden sonra kullanılır.

BiçimÖrnek
erilder erste Tag
dişildie erste Stunde
nötrdas erste Buch
çoğuldie ersten Tage

4.5 Rakamla yazılan sıra sayıları

Almancada sıra sayısı rakamla yazıldığında rakamdan sonra nokta konur.

YazımOkunuş
1.der erste
2.der zweite
3.der dritte
5.der fünfte
18.der achtzehnte
20.der zwanzigste

5. Tüm konularla ilgili örnekler

6. Önemli özellikler

Du ve ihr zamirleri normalde kullanılmaz: Komm!, Du komm! değil; Kommt!, Ihr kommt! değil.

Resmî Sie zamiri zorunludur ve fiilden sonra gelir: Kommen Sie!

Man belirli bir kişiyi göstermez: Man sagt das oft.

Sıra sayıları sıfat eklerini alır: der erste Tag, die erste Woche, das erste Buch.

7. Hatırlanması gerekenler

KonuTemel kural
du için Imperativzamirsiz fiil kökü: komm!
ihr için Imperativzamirsiz Präsens biçimi: kommt!
Sie için Imperativmastar + Sie: kommen Sie!
sein ve habensei, seid, seien Sie; hab / habe, habt, haben Sie
manfiil 3. tekil kişidedir: Man muss lernen.
1–19 sıra sayılarıgenellikle -te: vierte, zehnte
20 ve sonrasıgenellikle -ste: zwanzigste, dreißigste
rakamlarrakamdan sonra nokta: 1., 5., 20.